یك استاد رشته‌ی معماری با بیان این‌كه مسجد جامع اصفهان همزاد و آیینه‌ی تغییرات این شهر است، گفت: این مسجد مهم‌ترین مركز سیاسی و اجتماعی اصفهان در طول تاریخ بوده، حتی دچار آتش‌سوزی شده و حمله‌ی مغول را نیز به خود دیده است. 

      

به گزارش خبرنگار بخش میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در اصفهان، دكتر باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی در مسجد جامع اصفهان اظهار داشت: اصفهان پیش از اسلام از دو شهر كوچك و 16 روستا تشكیل شده بود. مسلمانان در ابتدای ورود به اصفهان در روستایی به‌نام خوش نیان، نخستین مسجد را ساختند.


وی ادامه داد: مسجد جامع اصفهان در سال 156 هجری قمری در مساحتی حدود پنج یا شش هزار متر مربع ساخته و در سال 224 هجری قمری این مسجد از نو در مساحتی حدود یك هكتار بازسازی شد.


او بیان كرد: مسجد فضایی پاك، محدود و جهت‌دار است. در تاریخ آمده كه مسجد جامع اصفهان نه‌تنها محل عبادت بوده، بلكه در آن، جلسه‌های درس بزرگان هم برپا می‌شده و حتا در متون ذكر شده كه پای هر ستون مسجد جامع اصفهان حلقه‌ی درسی بوده است.


رییس موسسه‌ی ایكوموس ایران شهر اصفهان را زاییده‌ی دوره اسلامی دانست و افزود: نظام شهرسازی اصفهان براساس نیازهای اجتماعی و سیاسی حاكمان به‌وجود آمده و تغییرات كالبدی مسجد جامع اصفهان نیز نشان از تغییرات سیاسی و اجتماعی در طول تاریخ اصفهان دارد.


وی توضیح داد: بیشترین این تغییرات در قرن پنجم هجری قمری توسط سلسله‌ی سلجوقیان انجام شده‌اند. امپراطوری سلجوقی به‌عنوان نخستین امپراطوری سكولار، گرچه دست به تخریب مسجد جامع اصفهان نزد، اما تغییرات زیادی در آن به‌وجود آورد.


این استاد معماری با بیان این‌كه مسجد جامع اصفهان، دایره‌المعارف معماری ایران است، گفت: سازه‌ی گنبد، پیش از اسلام نیز در معماری ایرانی وجود داشته است. با ورود اسلام به ایران نه‌تنها این دین با مظاهر فرهنگ ایرانی به مقابله برنخواست، بلكه آن دسته از جلوه‌های فرهنگ مانند گنبد را در بناهای مذهبی مورد استفاده قرار داد.


وی اظهار داشت: تا پیش از ورود سلجوقیان به اصفهان، مسجد جامع تنها از یك شبستان بدون گنبد تشكیل شده بود؛ اما با ورود سلجوقیان به‌عنوان امپراطوری كه چهار مذهب جهان اسلام را می‌خواست پوشش دهد، در معماری مسجد جامع تغییراتی به‌وجود آمد؛ تا این مسجد به‌عنوان مسجدی جهانی فضایی مطلوب برای هر چهار فرقه باشد.


او افزود: در این زمان، مسجد جامع دارای گنبد شد و این یك تغییر ساده نبود، بلكه نمادی از تغییر قدرت حاكم بر ایران بود كه می‌خواست، اصفهان را به‌عنوان پایتخت خود انتخاب كند. در این دوره، مسجد جامع اصفهان كه به‌شیوه‌ی مسجد النبی ساخته شده بود، به تقلید از معماری ایران دارای چهار ایوان شد كه فضای مسجد را از هم تفكیك می‌كردند و این‌گونه، سلسله‌ی سلجوقی نخستین حضور پررنگ خود را در اصفهان تثبیت كرد.


به گفته‌ی آیت‌الله‌زاده شیرازی دوره‌ی سلجوقیان در سرنوشت معماری مسجدها در اصفهان تاثیر به‌سزایی داشت و مسجدسازی اصفهان از مسجدسازی به سبك مسجد النبی به مسجدسازی چهار ایوانی تبدیل شد.

وی ادامه داد: بعد از شهادت حضرت علی (ع) و كشته شدن معاویه و ابوسفیان، محدوده‌ای مقابل محراب تعیین شد كه جایگاه امام جماعت را از صفوف مردم جدا می‌كرد و این‌گونه از جان امام جماعت محافظت می‌شد.

او اضافه كرد: در زمان آل بویه قسمتی از حیاط مسجد جامع اصفهان به شبستان اضافه و این مسجد به‌عنوان مسجد كبیر شهر مطرح شد. در این زمان، مسجد صغیر شهر اصفهان (مسجد حكیم كنونی) ساخته شد.

متن :  نقل از پایگاه مهندسی عمران آذربایجان

عکسها : google search

سایت خبری تحلیلی خبرامروز
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 26 تیر 1386    | توسط: مهران بایرامزاده    | طبقه بندی: معماری باستان،     | نظرات()